Otwarty portal wiedzy akademickiej dla kandydatów, studentów, absolwentów oraz wykładowców uczelni wyższych.

OTWARTE ZASOBY EDUKACYJNE:

Wydziały Logistyki

Oceny Państwowej Komisji Akredytacyjnej

  • Akademia Obrony Narodowej w Warszawie
    Wydział Strategiczno - Obronny
    Ocena: brak danych
  • Międzynarodowa Wyższa Szkoła Logistyki i Transportu we Wrocławiu
    Ocena: brak danych
  • Politechnika Częstochowska
    Wydział Inżynierii Procesowej, Materiałowej i Fizyki Stosowanej
    Ocena: brak danych
  • Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
    Wydział Ekonomiczno - Rolniczy
    Ocena: brak danych
  • Wojskowa Akademia Techniczna im. Jarosława Dąbrowskiego w Warszawie
    Instytut Logistyki, Systemów Dowodzenia i Wsparcia
    Ocena: brak danych
  • Wyższa Szkoła Cła i Logistyki w Warszawie
    Ocena: brak danych
  • Wyższa Szkoła Handlowa im. Bolesława Markowskiego w Kielcach
    Wydział Zamiejscowy w Ostrowcu
    Ocena: brak danych
  • Wyższa Szkoła Logistyki w Poznaniu
    Ocena: brak danych

Skład czy magazyn?

dr Zdzisław Dudziński, BRWINÓW
20.05.2008
W literaturze fachowej z dziedziny logistyki można dość często spotkać zróżnicowane pojęcia z zakresu gospodarki magazynowej, określające te same zjawiska. Szczególnie dotyczy to dwóch zamiennie stosowanych pojęć, a mianowicie - magazyn i skład.

Z racji swoich zainteresowań i wieloletniego doświadczenia w dziedzinie gospodarki magazynowej, pragnę zwrócić uwagę na brak uzasadnienia stosowania określenia skład, odzwierciedlającego zdaniem niektórych autorów znane i ugruntowane pojęcie magazyn.

Już w latach sześćdziesiątych, w pierwszych krajowych publikacjach z dziedziny gospodarki magazynowej występuje wyłącznie pojęcie magazyn a nie skład (np.: Witold Chmielewski, Magazyny, W-wa 1961; Wydawnictwo Związkowe i Ryszard Bąkowski, Organizacja Gospodarki Magazynowej, W-wa 1964 PWE). Także w pracach badawczych i publikacjach ówczesnego Instytutu Gospodarki Magazynowej, a obecnie Instytutu Logistyki i Magazynowania - występuje wyłącznie określenie magazyn.

Efektem kilkuletnich badań tego Instytutu było m.in. opracowanie w roku 1975 we współpracy z krajowymi i zagranicznymi placówkami naukowo-badawczymi i specjalistami terminologii gospodarki magazynowej. Celem opracowania tej terminologii było ujednolicenie nazw i pojęć stosowanych w piśmiennictwie, przy opracowywaniu projektów techniczno-organizacyjnych magazynów, a także w praktycznej działalności przedsiębiorstw. Miała ona stanowić pomoc w korzystaniu z opracowań naukowo-badawczych i przyczyniła się do uporządkowania problematyki związanej z gospodarką magazynową. Każde bowiem definiowane pojęcie wymaga przyjęcia precyzyjnego języka odpowiadającego jednocześnie stosowanemu nazewnictwu i treści danego pojęcia. Chodzi o to, aby zdefiniowane pojęcie było w pełni komunikatywne dla wszystkich osób związanych z gospodarką magazynową oraz zajmujących się nią w zakresie projektowania, organizacji i zarządzania.

Terminologia opracowana przez wspomniany Instytut została także objęta Polską Normą Nr PN-84/N-01800 "Gospodarka magazynowa, terminologia podstawowa". Zgodnie z tą normą magazyn to "jednostka funkcjonalno-organizacyjna przeznaczona do magazynowania dóbr materialnych (zapasów) w wyodrębnionej przestrzeni budowli magazynowej według ustalonej technologii, wyposażona w odpowiednie urządzenia i środki techniczne, zarządzana i obsługiwana przez zespół ludzi". Tak więc, magazyn to nie tylko obiekt budowlany stanowiący istotny element infrastruktury logistycznej, ale wyodrębniona jednostka funkcjonalno-organizacyjna przedsiębiorstwa. Dla uzasadnienia dalszych wywodów, a także podkreślenia innego znaczenia pojęcia składowanie, podaję jeszcze poniżej definicję pojęcia magazynowanie (według w/w normy terminologicznej).

Jest to "zespół czynności związanych z czasowym przyjmowaniem, składowaniem, przechowywaniem, kompletowaniem, przemieszczaniem, konserwacją, ewidencjonowaniem, kontrolowaniem i wydawaniem dóbr materialnych (zapasów)".

Z cytowanej wyżej definicji wynika, że składowanie jest tylko jednym z elementów magazynowania. Według wspomnianej normy składowanie to "zbiór czynności związanych z umieszczeniem (ułożeniem) zapasów na powierzchni lub w przestrzeni składowej budowli magazynowej (np. w urządzeniach do składowania), w sposób usystematyzowany, odpowiednio do właściwości zapasów i istniejących warunków". Z porównania tych dwóch definicji można wyraźnie zauważyć różnice między pojęciami skład i magazyn. Pragnę jednocześnie zaznaczyć, że w praktyce, w organizacji gospodarki magazynowej także nie występuje pojęcie skład, są natomiast powszechnie stosowane określenia magazyn w kontekście "dział gospodarki magazynowej", "zespół magazynów", "magazyn główny", "magazyn wyrobów gotowych", "magazyn surowców i materiałów" itp.

Ponieważ nie ma w dotychczasowych publikacjach wyraźnie sprecyzowanych różnic w zakresie pojmowania określeń magazyn i skład, a w szczególności pojęcia skład - chciałbym wywołać dyskusję na ten temat, przedstawiając jednocześnie własne stanowisko w tym zakresie.

Do podjęcia tego tematu skłonił mnie artykuł pana Macieja Szymczaka, opublikowany w nr 1/2002 "EUROLOGISTICS", zamieszczony w dziale "ABC Logistyki". Publikacje te należy uznać za bardzo pożyteczne, gdyż celem ich jest, jak się wydaje - porządkowanie sformułowań stosowanych w nowej dziedzinie w naszym kraju, jaką jest niewątpliwie logistyka oraz wzbogacanie wiedzy praktyków na ten temat.

Przy takim założeniu, celowości tego rodzaju publikacji, powinny one zawierać, nie tylko słuszne i potwierdzone badaniami stwierdzenia i opisy problemów logistycznych, ale także prawidłową terminologię związaną z tą dziedziną.

Jak widać z cytowanych w ramach poszczególnych haseł przypisów literatury, z których korzystał zapewne autor - opisy tych haseł odzwierciedlają dorobek w tym zakresie specjalistów krajowych i zagranicznych. W odniesieniu do hasła "System logistyczny przedsiębiorstwa" mam zastrzeżenia do przyjętych w zamieszczonym schemacie pojęć skład. Mam wrażenie, że określenie to zostało przyjęte za autorami cytowanej książki "Logistyka" (Beier F.J. i Rutkowski K.), w której, jak zdołałem stwierdzić, autorzy stosują wyłącznie pojęcie skład, a nie magazyn. W dalszej części artykułu, autor opisując typowe procesy logistyczne w przedsiębiorstwie używa pojęcia magazynowanie, a w schemacie pojęcie skład (wymieniając jednostki uczestniczące w przepływie materiałów i wyrobów przez przedsiębiorstwo). Czyżby skład i magazyn to odrębne ogniwa łańcucha logistycznego? Na pewno nie.

Moim zdaniem, w schemacie przy opisie zjawisk, w których wymienia się poszczególne ogniwa łańcucha logistycznego związane z magazynowaniem powinno być:

- zamiast "Skład odbiorczy" - "Magazyn przyjęć",

- zamiast "Skład zaopatrzeniowy" - "Magazyn surowców i materiałów", (często w praktyce te 2 magazyny traktuje się łącznie jako Magazyn Surowców i Materiałów);

- zamiast "Skład przejściowy" - "Magazyn międzyoperacyjny";

- zamiast "Skład zbytu" - "Magazyn wyrobów gotowych";

- zamiast "Skład wydawczy" - "Magazyn wydań"; (często w praktyce te 2 magazyny traktuje się łącznie jako Magazyn Wyrobów Gotowych).

Uważam, że pojęcie skład można używać do określania obiektów, w których zarządzający nimi nie jest jednocześnie właścicielem składowanych towarów. Przykładem tego jest pojęcie "Skład konsygnacyjny", zlokalizowany i funkcjonujący np.: w przedsiębiorstwie produkcyjnym lub handlowym na podstawie umowy konsygnacyjnej zawartej z właścicielem towarów.

Przy przyjęciu tego rozumowania, dopuszczalne jest jeszcze stosowanie pojęcia skład w odniesieniu do obiektów zarządzanych przez firmy logistyczne, przechowujące okresowo towary różnych właścicieli na podstawie odpowiedniej umowy.

Dla potwierdzenia słuszności stosowania pojęcia skład do wymienionych wyżej obiektów, pozwolę sobie zacytować wyjaśnienia zamieszczone w Encyklopediach: Gospodarki Materiałowej i Wielkiej Ilustrowanej Encyklopedii Powszechnej "Gutenberga".

W Encyklopedii Gospodarki Materiałowej (PWE, W-wa 1989) nie występuje samodzielnie hasło skład, lecz hasło skład konsygnacyjny.

Zgodnie z opisem tego hasła - skład konsygnacyjny to "obiekt magazynowy przedsiębiorstwa handlowego lub spedycyjnego, w którym przechowuje się towary będące własnością dostawcy, przeznaczone do wysyłki na adres wskazany przez ich właściciela i w jego imieniu".

W Wielkiej Ilustrowanej Encyklopedii Powszechnej, tom XVI, str. 70 (Wydawnictwo "Gutenberg" Kraków, W. L. Anczyca i Spółki) - pojęcie skład jest zdefiniowane w ramach hasła "skład, składu kontrakt". Według tego hasła jest to "Umowa o przechowywanie rzeczy cudzej", a dalej stwierdza się, że "Umowa o skład jest kontraktem realnym, a więc dochodzi do skutku przez rzeczywiste oddanie rzeczy w przechowanie".

W Encyklopedii tej występuje również hasło "Składowy dom", według którego jest to "przedsiębiorstwo trudniące się zawodowo przechowywaniem towarów i uprawnione do wydawania dowodów składowych oraz dokonywania publicznej sprzedaży przedmiotów złożonych na skład".

Jak widać z opisów haseł zamieszczonych w wymienionych Encyklopediach, pojęcie skład odnosi się wyłącznie do obiektów magazynowych funkcjonujących w ramach odrębnej formy działalności gospodarczej, jaką jest "konsygnacja". Jeżeli natomiast mamy do czynienia z obiektami, które są ogniwami łańcucha logistycznego w przedsiębiorstwie (tego typu ogniwa ilustruje schemat zamieszczony w omawianym artykule) - powinno się go określać pojęciem magazyn, rozumianym, zgodnie z cytowaną na wstępie definicją zawartą w normie terminologicznej.

Przedstawiając powyższe uwagi, chciałbym jeszcze raz podkreślić, że nieuwzględnianie w publikacjach ustalonych w normach i piśmiennictwie fachowym pojęć dotyczących gospodarki magazynowej - jest postępowaniem niewłaściwym. Nie powinno się bowiem negować dotychczasowego dorobku badawczego, którego celem było przede wszystkim wdrożenie jednolitych i właściwych pojęć stosowanych w dziedzinie gospodarki magazynowej. Zdaję sobie sprawę, że stanowisko moje może wydawać się niektórym osobom dyskusyjne i dlatego wdzięczny byłbym za podjęcie tej tematyki przez specjalistów z dziedziny logistyki i gospodarki magazynowej.

Dr Zdzisław Dudziński, BRWINÓW


PUBLIKACJA Z CZASOPISMA EUROLOGISTICS

Link do http://www.wwsi.edu.pl/